اين كتاب كه بامر برمكيان بر اديان هندى نوشته بودند ، از بين رفته ، ولى ابن نديم از يك نسخهء آن‌كه روز جمعه 27 محرم سنه 249 ه 863 م نوشته شده بود ، مطالب مهمى را راجع به برخى از بتكدهاى هندو باميان و دو بت بزرگ آن خنگ بت و سرخ بت و ديگر عقايد و فرق مذهبى هندو بود او غيره نقل مينمايد ، « 1 » كه نمونهء بسيار خوب انتقال فرهنگ و افكار هند ؟ ؟ ؟ راه افغانستان بدنياى عرب شمرده مىشود ، و ما در حدود سنه 250 ه 864 م مىبينيم ، كه اين شناسايى فرهنگى بدرجه‌يى رسيده بود ، كه جاحظ نويسندهء دانشمند و معروف عرب ( متوفى 255 ه ) نيز با هند روابط فرهنگى و فكرى داشت « 2 » ، و كتابى را در برترى سياهان بر سپيدان در شرح مزاياى علمى و ادبى و قيافت و كلتور مردم هند نوشت . « 3 » وى از علماء و اطباء معروف هند كه يحيى بن خالد برمكى از هند خواسته بود ، مانند منكه و بازيكر و قلبرقل و سند باد نام مىبرد « 4 » ، و همين منكه بود كه در دربار بغداد بعلاج شهزادگان مىپرداخت و خليفه او را سخت نواخته و در دار الترجمهء خويش به ترجمهء آثار سنسكريت گماشت ، و فرزند بهله كه صالح نامداشت ، نيز از اطباى نامور بغداد گرديد . « 5 » و بقول ابن نديم ، ابن دهن طبيب هندى در بيمارستان برمكيان سرطبيب بوده و بترجمهء كتب هندى به عربى گماشته شده بود . « 6 » در نتيجهء مساعى برمكيان بلخى ، كه بجلب علماى هند پرداختند ، دانشمندان عرب در رياضى ، ارقام هندسى را از هنديان آموختند « 7 » ، و همچنين كتب زياد سنسكريت در طب و رياضى و عقاقير بامر يحيى بن خالد برمكى در بيمارستان برامكه از طرف اطباء و دانشمندان هندى به عربى شد « 8 » ، و حتى همان عالم هند كه السند هند را برده بود ،

--> ( 1 ) - الفهرست 488 ( 2 ) - ابن خلكان در شرح حال عمرو بن بحر جاحظ ( 3 ) - فخر السودان على البيضان از جاحظ 81 طبع قاهره 1324 ق ( 4 ) - البيان و التبيين 1 / 78 ( 5 ) - تاريخ الاطباء ابن ابى اصيبعه 2 / 33 ( 6 ) - الفهرست 342 و تاريخ اليعقوبى 1 / 105 ( 7 ) - اخوان الصفا فصل بداية الحروف و كتاب الهند 93 و انسايكلو پيدى برتانوى 19 / 867 ( 8 ) - الفهرست 484